Ο επαγγελματικός προσανατολισμός στο χορό

Χριστίνα Πολυχρονιάδου

Η άμεση αντίδραση κάποιου που μαθαίνει ότι ασχολείσαι με το χορό είναι να σε χαρακτηρίσει αυτόματα χορευτή ή χορεύτρια, ή το πολύ πολύ δάσκαλο ή δασκάλα χορού. Κι αν ο χορευτής δίνει στη χορογραφία σάρκα και πνοή και ο δάσκαλος μεταδίδει από γενιά σε γενιά τις γνώσεις που αποκτήθηκαν έπειτα από πολυετή πείρα και εμβάθυνση στις τεχνικές χορού και στην παιδαγωγική, υπάρχει ακόμη ένα μεγάλο σύνολο επαγγελματιών που με την εξειδίκευσή του έρχεται να στηρίξει τον σύγχρονο χορό. Δίχως αυτούς ο χώρος παραμένει δυσλειτουργικός, με περιορισμένες δυνατότητες ανάπτυξης. Κοιτάζοντας στο πρόγραμμα μιας παράστασης ή μιας περφόρμανς, θα δούμε πληθώρα ειδικοτήτων που καθεμία χρησιμεύει στην τελειότερη παραγωγή της.

Ο σχεδιαστής φωτισμών θα διαλέξει τα κατάλληλα χρώματα και είδη φωτισμών για να δημιουργήσει το περιβάλλον που χρειάζεται ο χορογράφος. Τρανό παράδειγμα, η πετυχημένη συνεργασία του Russell Maliphant με τον σχεδιαστή φωτισμών Michael Hulls που ξεκινά παράλληλα με την προετοιμασία της χορογραφίας.

Εξαρχής συνεργάζεται ιδανικά και ο μουσικοσυνθέτης ο οποίος, εκτός από το έργο που έχει να συνθέσει, οφείλει να έχει και την ευαισθησία να αφουγκραστεί τη μουσικότητα και τη ρυθμικότητα των σωμάτων εν κινήσει.

Σκηνογράφοι και ενδυματολόγοι καλούνται να «ντύσουν» την παράσταση με τα κατάλληλα υλικά που δεν θα εμποδίζουν την κίνηση των χορευτών, αλλά και δεν θα καταρρέουν στην πρώτη στήριξη ή πρόσκρουση.

Οι κομμωτές πλέκουν τις κατάλληλες κοτσίδες ή στερεώνουν τα μαλλιά με ζελέ και επαρκή αριθμό από τσιμπιδάκια για να μη χαλάσουν την απαιτούμενη από τη δραματουργία εικόνα του χορευτή και να μην αποτελέσουν κίνδυνο για τους υπόλοιπους χορευτές. Μακιγιέζ προσώπου και σώματος, όπως στην περίπτωση του χορού butoh και στις παραστάσεις του Δημήτρη Παπαϊωάννου, π.χ. στη Μήδεια, διαλέγουν τα κατάλληλα χρώματα που θα παραμείνουν εμφανή κάτω από τα φώτα και θα αντέξουν τον ιδρώτα και τις τριβές των σωμάτων.

Ο υπεύθυνος σκηνής μαζί με τον υπεύθυνο φροντιστηρίου φροντίζουν ώστε να γίνονται οι σωστές είσοδοι και έξοδοι από τη σκηνή ενώ φοριούνται τα σωστά ρούχα και χρησιμοποιούνται τα σωστά αντικείμενα.

Και βέβαια, αφού μιλάμε για χορευτές, δεν μπορούμε να ξεχνάμε τις ανάγκες που έχουν τα σώματά τους. Ο φυσικοθεραπευτής και ο μασέρ είναι επαγγελματίες πρώτης ανάγκης σε μια ομάδα και μπορούν να σώσουν καριέρες επεμβαίνοντας έγκαιρα σε περίπτωση τραυματισμού.

Καθώς η παράσταση ετοιμάζεται, ο υπεύθυνος επικοινωνίας και δημοσίων σχέσεων προωθεί το γεγονός μέσω του Τύπου, των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και των προσωπικών σχέσεων έτσι ώστε να δημοσιοποιηθεί το γεγονός και να έρθει το κοινό να το παρακολουθήσει. Μαζί με αυτόν, ο μάνατζερ φροντίζει να παρακολουθήσουν την παράσταση και φορείς που θα μπορούσαν να ενδιαφερθούν να υποστηρίξουν οικονομικά την παράσταση ή να τη μετακαλέσουν σε μελλοντικές διοργανώσεις. Σημειώνουμε πως ο μάνατζερ οφείλει να έχει βαθιά γνώση του χορού και να λειτουργεί με γνώμονα τη γενικότερη εξέλιξη της ομάδας λαμβάνοντας υπόψη το ανθρώπινο δυναμικό της. Θα φροντίσει, λοιπόν, για τη γενικότερη εικόνα της ομάδας και της παράστασης καθώς και της επίδρασης που έχει. Μαζί με την υπεύθυνο περιοδείας και τον υπεύθυνο διεθνών σχέσεων θα σχεδιάσουν τις λεπτομέρειες των τόπων που θα επισκεφτεί η ομάδα. Όταν πραγματοποιείται περιοδεία την οποία δεν μπορεί να παρακολουθήσει ο δημιουργός του έργου, τον αντικαθιστά ο βοηθός χορογράφου, που εργάζεται από την αρχή μαζί του, ή η υπεύθυνη προβών που γνωρίζει καλά το έργο και όλες τις ποιοτικές λεπτομέρειες της τεχνικής που κάνουν τη διαφορά στην παράσταση. Στο γραφείο της ομάδας παραμένει το διοικητικό προσωπικό, που είναι εξειδικευμένο στις συνθήκες παραγωγής, λειτουργίας και διαχείρισης μιας ομάδας χορού.

Μετά τα ενδεχομένως πιο αναμενόμενα, περνάμε σε ορισμένα επαγγέλματα που αντιμετωπίζονται από κάποιους άδικα σαν ένα είδος γραφικής μόδας. Ο δραματουργός ή ο θεωρητικός του χορού έχουν ξεχωριστή αξία. Διατυπώνοντας παρατηρήσεις και ερωτήσεις τις οποίες ο χορογράφος δεν είναι υποχρεωμένος να ασπαστεί απόλυτα προσφέρουν την εμπεριστατωμένη άποψή τους και βοηθούν ώστε το έργο να αρθρώνει συνειδητό λόγο και να έχει σαφές πλαίσιο αναφοράς. Ο διακεκριμένος δημιουργός Raimund Hοghe δούλευε επί χρόνια με τη διάσημη γερμανίδα χορογράφο Pina Bausch ως δραματουργός της, ενώ πολύ γνωστός και από τις δουλειές που έχει παρουσιάσει στη χώρα μας είναι και ο θεωρητικός του χορού και δραματουργός Guy Cools, την υπογραφή του οποίου βρίσκουμε συχνά στις δημιουργίες μεγάλων διεθνών ομάδων.

Αλλά και εκτός άμεσου παραστασιακού περιβάλλοντος, οι θεωρητικοί επιστήμονες του χορού (ιστορικοί, ερευνητές, κριτικοί) μπορούν μαζί με τους εξειδικευμένους δημοσιογράφους να δώσουν μια γενική και εμπεριστατωμένη άποψη επιχειρηματολογώντας για τις θέσεις τους και τροφοδοτώντας με γνώσεις τους αναγνώστες τους.

Οποιαδήποτε ειδική και επαγγελματική καλλιτεχνική κατεύθυνση, πέρα από την συνεχή προσωπική ενασχόληση που απαιτεί, είναι σημαντικό να ενισχύεται και από εξειδικευμένες σπουδές. Έτσι επιτυγχάνεται μεγαλύτερη εμβάθυνση στο αντικείμενο κάθε είδους επαγγελματία του χορού. Όλα αυτά τα επαγγέλματα είναι απαραίτητα για την υγιή λειτουργία μιας ομάδας και για το λόγο αυτόν αλλού αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εκπαίδευσης και είναι σχεδόν βέβαιο ότι στελεχώνουν τις παραγωγές των πιο γνωστών χορευτικών συγκροτημάτων.

*********************************************************************